BANCA ETICA / ΠΟΙΑ ΚΡΙΣΗ;

  Το άλλο με την εναλλακτική τράπεζα το ξέρεις;

 Ο τραπεζικός της γνωστής διαφήμισης θα πάθαινε σοκ αν ο πελάτης τού έλεγε ότι θέλει να πάρει δάνειο με ηθικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

 Τη στιγμή που πολυεθνικοί τραπεζικοί κολοσσοί αντιμετωπίζουν τη σοβαρότερη κρίση της εκατονταετίας μετά το κραχ του 1929-’30, μια τράπεζα στην Ιταλία βγαίνει  από το χρηματοπιστωτικό τσουνάμι όχι μόνο αλώβητη, αλλά και ενισχυμένη.

Πρόκειται για την Banca Etica (Ηθική Τράπεζα), μια εναλλακτική τράπεζα που αυτό το μήνα γιορτάζει τα δέκατα γενέθλιά της. Οι εορτασμοί, που θα διαρκέσουν όλο το Μάρτιο, περιλαμβάνουν συζητήσεις, συναυλίες και λαϊκά γλέντια σε πλατείες όλης  της Ιταλίας, όπου θα καταναλώνονται αποκλειστικά και μόνο βιολογικά προϊόντα.

Αλλά το πρόγραμμα περιλαμβάνει και την Ελλάδα! Το διήμερο 17-18 Μαρτίου, εκπρόσωπος της Banca Etica θα μιλήσει σε εκδήλωση στην Αθήνα που οργανώνεται από την οργάνωση Ιταλών Ελλάδας Bella Ciao.  

Σε μια στιγμή τόσο δύσκολη για την παγκόσμια οικονομία, η Banca Etica πιστεύει ότι η επέτειός της είναι μια ευκαιρία για συμμετοχή του κόσμου, για συζήτηση και προβληματισμό γύρω από ένα εναλλακτικό πιστωτικό σύστημα που, λειτουργώντας  με εντιμότητα και διαφάνεια, είναι σε θέση να εξυπηρετεί το κοινωνικό συμφέρον και να οδηγήσει στην έξοδο από την κρίση.

 Υγιείς επενδύσεις

Πέρα από την επέτειο, η Banca Etica έχει και πολλούς άλλους λόγους να πανηγυρίζει. Τους τελευταίους  μήνες οι καταθέσεις της αυξήθηκαν κατά 100% σε σχέση με τις καταθέσεις των αντίστοιχων περσινών μηνών. Δεν αντιμετωπίζει το παραμικρό πρόβλημα ρευστότητας, κι όσο για τα «τοξικά» τραπεζικά προϊόντα… δεν την άγγιξαν καθόλου, καθώς η φιλοσοφία της ήταν και είναι όχι το άμεσο μέγιστο κέρδος, αλλά οι υγιείς επενδύσεις  που αποφέρουν μακροχρόνια αποτελέσματα με γνώμονα την κοινωνική ευθύνη, την αλληλεγγύη, την προστασία του περιβάλλοντος και το συμφέρον του συνόλου - ιδίως των ευπαθών ομάδων. Οι δραστηριότητές της επικεντρώνονται πάντα και αποκλειστικά στην πραγματική οικονομία, και όχι στη χρηματιστηριακή. Οι μόνοι τίτλοι στους οποίους έχει επενδύσει είναι κρατικά ομόλογα.

Απόδειξη της υγιούς κατάστασης στην οποία βρίσκεται είναι η διεύρυνση των δραστηριοτήτων της, η συμμετοχή της σε μεγάλα προγράμματα που αποβλέπουν στην εξοικονόμηση ενέργειας και η επέκτασή της, με το άνοιγμα νέων παραρτημάτων, σε πόλεις όπου προηγουμένως δεν είχε παρουσία.

Το σημαντικότερο είναι ότι πρωτοστάτησε στη μελέτη για τη δυνατότητα ίδρυσης μιας Ευρωπαϊκής Ηθικής Τράπεζας, στηριζόμενη σε ευρωπαϊκό νόμο του 2003 και με στόχο τη διαμόρφωση συνθηκών για μια γενικευμένη πανευρωπαϊκή εναλλακτική οικονομία.

No profit

Ποια  ακριβώς είναι η ιδιαιτερότητα αυτής της τράπεζας; Πρόκειται για έναν οργανισμό που υποστηρίζει και υποστηρίζεται από τις οργανώσεις no profit και την οικονομία της αλληλεγγύης, ενθαρρύνει τη διεθνή συνεργασία, χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, μέσα και έξω από την Ιταλία Το πολιτιστικό της τμήμα συμμετείχε στο πρόσφατο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στη Βραζιλία, ενώ σημαντική είναι η συμβολή της στην ενίσχυση αγροτικών συνεταιρισμών, κυρίως γυναικών, σε χώρες του τρίτου κόσμου.

Λειτουργεί με τη μέγιστη δυνατή διαφάνεια, με συμμετοχικές διαδικασίες και δημοκρατία. Οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά κεφαλήν, «ένα κεφάλι, μία ψήφος», ανεξάρτητα από τον αριθμό των μετοχών που ενδεχομένως διαθέτει ο καθένας, προκειμένου να δοθεί έμφαση στην προτεραιότητα των ανθρώπων έναντι του κεφαλαίου. 

Οι μέτοχοι είναι οργανωμένοι σε συλλόγους κατά γεωγραφικές περιοχές, ώστε να υπάρχει καλύτερη επαφή με την τοπική πραγματικότητα και να αναδύονται οι τοπικές ανάγκες.  Η τράπεζα διοικείται από διοικητικό συμβούλιο το οποίο εκλέγεται από τους μετόχους και απαρτίζεται αποκλειστικά από μετόχους, ενώ πλαισιώνεται και από ισχυρά ελεγκτικά όργανα όπως η επιτροπή ηθικής δεοντολογίας, η επιτροπή τήρησης των αποφάσεων του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η επιτροπή για τη διάσωση του περιβάλλοντος. Το περιβάλλον είναι άλλωστε από τα βασικά μελήματα της τράπεζας, σε σημείο που συχνά την αποκαλούν «Πράσινη Τράπεζα». Στο τέλος κάθε χρήσης, εκτός από τον οικονομικό ισολογισμό, η συνέλευση των μετόχων εγκρίνει επίσης «Ηθικό ισολογισμό» και τον «Ισολογισμό Περιβάλλοντος».

 Άλλα μυαλά

Η Banca Etica είναι μια πλήρης τράπεζα, ικανή να προσφέρει όλα τα προϊόντα και υπηρεσίες που παρέχουν και τα παραδοσιακά τραπεζικά ιδρύματα. Ιδρύθηκε το 1999 στην Πάντοβα, όπου παραμένει το κεντρικό της κατάστημα, από 22 οργανώσεις no profit, μεταξύ των οποίων πολλές περιβαλλοντικές  και φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητάς της τράπεζας συνίσταται στη χρηματοδότηση προγραμμάτων που εκπονούνται σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ή άλλους φορείς, και ταυτοχρόνως στοχεύουν στην αναθέρμανση της τοπικής οικονομίας, στην αντιμετώπιση άμεσων προβλημάτων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων (όπως άνεργοι, μετανάστες, αποφυλακισθέντες), στην ενθάρρυνση για τη δημιουργίας συνεταιριστικών μορφών δράσης, στην τόνωση του κοινωνικού ιστού.

 «Ανάποδα» κριτήρια!

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κριτήρια (60 συνολικά) τα οποία οφείλουν να τηρούν οι επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να πάρουν δάνειο από την Banca Etica. Κριτήρια που, μαζί με τις συμμετοχικές διαδικασίες, καθρεφτίζουν τη φιλοσοφία της και συνιστούν την ειδοποιό διαφορά της έναντι του ανταγωνισμού.

Στα κριτήρια περιλαμβάνονται:

* Η δημοκρατική λειτουργία της επιχείρησης: συχνότητα σύγκλησης συνελεύσεων, διασπορά των μετοχών, παρουσία εργαζομένων στις επιτροπές διοίκησης, διαφάνεια, οι ίσες ευκαιρίες που παρέχει (έλλειψη διακρίσεων ως προς το φύλο, το χρώμα και την καταγωγή).

* Ο σεβασμός στο περιβάλλον: μείωση των ρύπων που εκπέμπονται, μείωση στην κατανάλωση ενέργειας και πρώτων υλών, συνεχή μέτρα βελτίωσης στον τομέα αυτό.

* Άλλες σημαντικές προϋποθέσεις αφορούν την κοινωνική χρησιμότητα του προϊόντος/υπηρεσίας που παράγεται, ο σεβασμός στα δικαιώματα των εργαζομένων (τήρηση των συμβάσεων, συνθήκες και ασφάλεια εργασίας, επιμορφωτικά προγράμματα), η προαγωγή του εθελοντισμού και η κοινωνική ευαισθησία απέναντι στα ασθενέστερα στρώματα (παρουσία μεταναστών και ατόμων με ειδικές ανάγκες μεταξύ των εργαζομένων)

 ΤΕΡΕΖΑ ΚΟΡΒΙΝΟ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΧΑΤΖΗΣ

 Δημοσιεύθηκε στο ένθετο ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ (περιοδικό 4 τροχοί, Μάρτιος 2009