Τράπεζα με ηθική

Συνέντευξη στην Τερέζα Κορβίνο

Σε μια εποχή τόσο δύσκολη για την παγκόσμια οικονομία, όταν πολυεθνικοί τραπεζικοί κολοσσοί αντιμετωπίζουν τη σοβαρότερη κρίση της εκατονταετίας, η Banca Popolare Etica, η «Ηθική Τράπεζα» της Ιταλίας, μια εναλλακτική τράπεζα σε όλα τα επίπεδα, από τη σύσταση, τον τρόπο λειτουργίας ως τη φιλοσοφία της, φαίνεται πως είναι σε θέση να δείξει το δρόμο προς την έξοδο από την κρίση. Η Banca Etica βγαίνει από το χρηματοπιστωτικό τσουνάμι όχι μόνο αλώβητη, αλλά και ενισχυμένη.

Η Ηθική Τράπεζα, ιδρύθηκε από συλλογικότητες και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Επενδύει αποκλειστικά σε προγράμματα κοινωνικά χρήσιμα, που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη φύση, δίνοντας ίσες ευκαιρίες σε όλους. Στηρίζεται από, και στηρίζει την κοινωνία των πολιτών. Λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια και δημοκρατικές συμμετοχικές διαδικασίες. Αρχή της: «Το υψηλότερο κέρδος είναι αυτό που προκύπτει για την κοινωνία.» Όραμά της: «Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, όχι μόνον ως διακήρυξη.»

Τον περασμένο Μάρτιο γιόρτασε τα δέκατα γενέθλιά της, με συζητήσεις, συναυλίες και λαϊκά γλέντια σε πλατείες όλης της Ιταλίας, όπου καταναλώθηκαν αποκλειστικά και μόνο βιολογικά προϊόντα. Αλλά το πρόγραμμα περιελάμβανε και Ελλάδα!

Ο Μάουρο Μετζιολάρο, στέλεχος της τράπεζας, βρέθηκε στην Αθήνα προσκεκλημένος του Δικτύου Ιταλών στην Ελλάδα «Bellaciao», σε εκδήλωση που οργανώθηκε στα γραφεία του Συλλόγου Υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος.

Σε ένα διάλειμμα της εκδήλωσης, είχαμε την ευκαιρία να του κάνουμε ορισμένες ερωτήσεις:

- Η Ηθική Τράπεζα είναι ένα στοίχημα, ένα πείραμα, ή μια πραγματικότητα;

- Είναι μια πραγματικότητα που συμπλήρωσε ήδη δέκα χρόνια ζωής στην Ιταλία. Ενάμισι χρόνο μετά τη σύστασή της, κατάφερε να ισοσκελίσει τον ετήσιο ισολογισμό της και από κει και πέρα, κλείνει πάντοτε με κέρδη. Έχουμε πλέον 12 υποκαταστήματα σε όλη την Ιταλία και ένα δίκτυο με περισσότερους από 40 συνεργαζόμενους πιστωτικούς οργανισμούς. Είμαστε μια τράπεζα «ελαφριά». Στόχος μας δεν είναι να δημιουργήσουμε εκατοντάδες θυρίδες σε όλη τη χώρα. Θέλουμε να διαπαιδαγωγήσουμε τους αποταμιευτές στην κατεύθυνση μιας διαφορετικής σχέσης με την Τράπεζα: περισσότερο διαδίκτυο, περισσότερο τηλέφωνο, λιγότερες δομές, λιγότερη γραφειοκρατία.

- Γιατί «Ηθική», σε τι ακριβώς συνίσταται η ηθική της διάταξη;

- Θα έλεγα μάλλον ότι πρόκειται για μια «τάση προς την ηθική», μια «διαδρομή» με κατεύθυνση την πραγματοποίηση ηθικών στόχων. Δεν μπορούμε να πούμε ότι φτάσαμε ήδη, έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να κάνουμε. Ξεκαθαρίσαμε όμως από την αρχή κάποια πράγματα: Καμία επένδυση σε όπλα, πιστώσεις αποκλειστικά σε κοινωνικούς συνεταιρισμούς, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πολιτιστικούς συλλόγους. Τελευταία, αρχίσαμε να χορηγούμε δάνεια και σε ιδιώτες, αλλά με συγκεκριμένους περιορισμούς: αγορά πρώτης κατοικίας, έργα σε κατοικίες για την εξοικονόμηση ενέργειας, αγορά ποδηλάτων, αγορά ηλεκτροκίνητων και υβριδικών αυτοκινήτων, αγορά οικιακών συσκευών φιλικών προς το περιβάλλον, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, κ.λπ.

Όλες οι πιστώσεις μας δημοσιεύονται στο διαδυκτιακό μας τόπο, οπότε κάθε πελάτης μας μπορεί να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πώς επενδύονται τα χρήματα που έχει καταθέσει στην τράπεζά μας.

- Συχνά σας αποκαλούν και «Πράσινη» τράπεζα. Θα μπορούσατε να μας πείτε κάτι περισσότερο για την περιβαλλοντική πολιτική που ακολουθείτε;

- Το περιβάλλον είναι μία από τις βασικές μας προτεραιότητες. Τα τελευταία χρόνια, αναπτύξαμε ειδικές πιστώσεις για όποιον θέλει να εγκαταστήσει ηλιακούς θερμοσίφωνες και για τις επιχειρήσεις που κατασκευάζουν ανεμογεννήτριες. Χρησιμοποιούμε άλλωστε την πίστωση ως κίνητρο για την ανάπτυξη «πράσινης κατανάλωσης». Για παράδειγμα, προσφέρουμε δάνεια με προνομιακούς όρους για την αγορά ηλεκτρικών συσκευών που εξοικονομούν ενέργεια, ή για τη μόνωση κατοικιών με οικολογικά υλικά μόνωσης, όπως το μαλλί και το ξύλο.

- Θα θέλατε να μας δώσετε κάποια άλλα συγκεκριμένα παραδείγματα προγραμμάτων που έχει στηρίξει η τράπεζα;

- Στη Σικελία, στηρίζουμε το Σύλλογο «Libera», που αποτελείται από αγρότες που απέσπασαν από τη Μαφία και καλλιεργούν χωράφια που αυτή είχε παράνομα στην κατοχή της και που ζουν κάτω από τη συνεχή απειλή του οργανωμένου εγκλήματος. Στην Τεργέστη, στη Βόρεια Ιταλία, χρηματοδοτήσαμε ένα συνεταιρισμό ανθρώπων πρώην τροφίμων ψυχιατρείων, που διαχειρίζονται με πολύ θετικά αποτελέσματα ένα ξενοδοχείο. Στο Μιλάνο, χρηματοδοτούμε έναν συνεταιρισμό που αντικείμενό του έχει την κατασκευή σπιτιών και διαμερισμάτων για ιδιοκατοίκηση από τα ίδια τα μέλη του συνεταιρισμού. Μέχρι τώρα, έχουμε στηρίξει περισσότερα από 3.000 κοινωνικά προγράμματα.

- Ποιες ήταν οι επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης για την τράπεζά σας;

- Η κρίση φαίνεται πως λειτουργεί προς όφελος της Ηθικής Τράπεζας. Τους τελευταίους μήνες σημειώσαμε ρεκόρ στο άνοιγμα λογαριασμών. Πολλοί είναι αυτοί που δεν εμπιστεύονται πλέον τις συμβατικές τράπεζες και βρίσκουν καταφύγιο σ’ εμάς, γιατί ξέρουν ότι είμαστε η μοναδική τράπεζα που λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια. Ουδέποτε άλλωστε επενδύσαμε σε «τοξικά», περιοριστήκαμε σε παραδοσιακές τραπεζικές δραστηριότητες, που στηρίζονται σε απλά προϊόντα και υπηρεσίες: λογαριασμοί, βιβλιάρια καταθέσεων, επενδυτικά αποθέματα, πιστώσεις.

- Θα μπορούσε μια ανάλογη πρωτοβουλία να ευδοκιμήσει και στην Ελλάδα;

- Σίγουρα. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν. Γνωρίσαμε ομάδες πολιτών πολύ δραστήριες και με μεγάλο ενδιαφέρον για την Ηθική Τράπεζα: το Δίκτυο Ιταλών στην Ελλάδα «Bellaciao», τους συντελεστές του εναλλακτικού εμπορίου «Fair Trade», σωματεία τραπεζικών υπαλλήλων (Ο.Τ.Ο.Ε. και Σύλλογο υπαλλήλων Τράπεζας Ελλάδος), ενθουσιώδεις εκπροσώπους του τύπου. Αν αυτές οι δυνάμεις καταφέρουν να συνεργαστούν και να βρουν ενδεχομένως κάποιο πιστωτικό οργανισμό με ευαισθησίες σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, το όνειρο μιας Ελληνικής Ηθικής Τράπεζας είναι προσιτό.