Η κοινωνική διάσταση των κεντρικών γραφείων της Banca Etica

Ένα ακατάστατο συνονθύλευμα αρχιτεκτονικών τάσεων σχηματίζει την περιοχή γύρω από το σιδηροδρομικό σταθμό της Πάντοβα. Εξίσου ετερόκλιτο και το ανθρώπινο δυναμικό που το κατοικεί. Ένα μελίσσι από εργαζόμενους στα πολλά γραφεία και μικρομάγαζα που λειτουργούν στη συνοικία. Κάτοικοι με χαμηλά ως επί το πλείστον εισοδήματα. Περαστικοί που κατευθύνονται από και προς το σταθμό. Άποροι που συρρέουν από διάφορες περιοχές για να επωφεληθούν από το γεύμα που τους προσφέρει φιλανθρωπικό ίδρυμα της περιοχής. Κάτοικοι ανοιχτοί και καλοπροαίρετοι, που βλέπουν με συμπάθεια τα «έθνικ»  μαγαζιά που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια. Αλλά και κάτοικοι ανασφαλείς και φοβισμένοι, πρόσφορα θύματα της ξενοφοβικής προπαγάνδας που βρήκε πλούσιο πεδίο δράσης στη γειτονιά. Δεν λείπουν και οι αλκοολικοί και οι τοξικομανείς. Συχνές οι εντάσεις και οι συγκρούσεις, δεν είναι λίγες οι φορές που η γειτονιά έχει γίνει πρωτοσέλιδο στον τοπικό τύπο. Αυτό που θα λέγαμε υποβαθμισμένη περιοχή.

Εδώ, σ’ αυτήν την περιοχή, επέλεξε η Banca Εtica πριν από περίπου δύο χρόνια να εγκαταστήσει το κεντρικό της κατάστημα, θέλοντας να συμβάλει στην αναβάθμιση της περιοχής και να κάνει πράξη τα όσα διακηρύσσει. «Δεν θελήσαμε απλώς να καταλάβουμε ένα χώρο, αλλά να τον κατοικήσουμε με όλη την έννοια της λέξης και με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται, έχοντας πλήρη συναίσθηση ότι είναι μια ευαίσθητη περιοχή», λέει ο Mario Crosta, διευθυντής της Banca Etica.

Για να μπορέσουν να καταλάβουν καλύτερα όλο αυτό το πολύπλοκο, γεμάτο αντιφάσεις, κοινωνικό ιστό, πραγματοποίησαν μια έρευνα σε συνεργασία με την οργάνωση Mimosa και το Πανεπιστήμιο της Τεργέστης. Η έρευνα στηρίχτηκε σε συνεντεύξεις με τους κατοίκους και τους καταστηματάρχες. Σημαντικό ήταν να αφουγκραστούν, να δουν πώς οι ίδιοι έβλεπαν και εννοούσαν την ποιότητα της ζωής τους και τι είχαν να προτείνουν. Τα αποτελέσματα δεν μελετήθηκαν «κεκλεισμένων  των θυρών» από κάποια διευθυντικά στελέχη, αλλά συζητήθηκαν σε ανοιχτή συνέλευση με τους κατοίκους. «Ένα από τα σημαντικά στοιχεία που προέκυψαν ήταν η αναγκαιότητα να βρεθούν τόποι και ευκαιρίες συνάντησης για ν’ αλλάξει η ρότα. Έτσι, καθώς πλησίαζαν τα Χριστούγεννα, οργανώσαμε ένα εορταστικό παζάρι που πλαισιώθηκε από διάφορες εκδηλώσεις».

Αυτό που αναδείχθηκε τόσο από την έρευνα όσο και από τη συζήτηση, ήταν το  δέσιμο των κατοίκων με τη συνοικία. Όσο για τις «επίμαχες» περιοχές, όπως οι λαϊκές κουζίνες για τους φτωχούς, για τις οποίες οι δεξιές οργανώσεις ζητούν την απομάκρυνσή τους εκτός πόλης με το επιχείρημα ότι γίνονται εστίες εγκληματικότητας, ή τα «έθνικ» μαγαζιά, τα οποία μεγάλη μερίδα του Τύπου έχει βάλει στο στόχαστρό του, οι κάτοικοι φάνηκαν ιδιαιτέρως ψύχραιμοι και διαλλακτικοί. Ζητούν αποτελεσματικότερη αστυνόμευση, αλλά από την αστυνομία  και όχι από τις «πολιτοφυλακές» που προσπάθησε να δημιουργήσει η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι. «Ο κόσμος εκτίμησε τον τρόπο προσέγγισης που επέλεξε η Τράπεζα μας: κατ’ αρχάς ακούσαμε και προσπαθήσαμε να καταλάβουμε τα προβλήματα χωρίς να έχουμε έτοιμες λύσεις στο τσεπάκι μας, χωρίς προκαταλήψεις, αλλά και χωρίς να εθελοτυφλούμε ή να αδιαφορούμε. Από τη συζήτηση προέκυψαν και συγκεκριμένες προτάσεις, όπως το αίτημα να εγκριθούν μικροπιστώσεις για τις επιχειρήσεις της συνοικίας, ούτως ώστε να ενισχυθούν οι υπάρχουσες και να ενθαρρυνθεί η εγκατάσταση και άλλων μικρών καταστημάτων και εργαστηριών τεχνιτών. Εμείς χαράξαμε ένα πρώτο πλαίσιο, προσδιορίσαμε κάποια προβλήματα, σκεφτήκαμε και κάποιες λύσεις. Τώρα θα πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες η τοπική αυτοδιοίκηση, την οποία φυσικά δεν έχουμε πρόθεση να υποκαταστήσουμε αλλά να ανοίξουμε μαζί της ένα γόνιμο διάλογο, διότι πιστεύουμε στο διάλογο ανάμεσα στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα».

Η Banca Εtica λοιπόν, με την εγκατάστασή της στην προβληματική γειτονιά της Πάντοβα, με το σεβασμό  και την έγνοια για τους γείτονές της κατέθεσε στην πράξη την πρότασή της για μια ανθρώπινη κοινωνία, μέσα από διαδικασίες συμμετοχικής δημοκρατίας.

 Η οικολογική διάσταση

Το κτίριο είναι συχνά μια ζωντανή μαρτυρία, ένα δείγμα γραφής για το τι πρεσβεύουν αυτοί που το κατοικούν. Γι’ αυτό και η  Banca Εtica θέλησε με το κεντρικό της κατάστημα να καταθέσει μια ανοιχτή πρόταση για το τι σημαίνει «κατοικώ», με σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο.

Το σχέδιο συνίσταται στην αποκατάσταση των δύο κτιρίων liberty, σύνδεσή τους με ένα νέο ξύλινο κτίσμα και δημιουργία ελεύθερων χώρων πρασίνου στο εξωτερικό των κτισμάτων. Εντάσσεται σε μια  γενικότερη πολεοδομική πρόταση αναβάθμισης της περιοχής γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό. Η παρέμβαση εμπνέεται από τα αυστηρότερα κριτήρια της βιο-αρχιτεκτονικής, με στόχο να διαμορφωθεί ένα «έξυπνο» κτίριο από την άποψη της κατανάλωσης ενέργειας και της εκπομπής ρύπων. Πληροί τις προϋποθέσεις ANAB (Associazione Nazionale Architettura Bioecologica) Εθνική Ένωση Βιο - οικολογικής Aρχιτεκτονικής) και σέβεται τις παραμέτρους της Casa Clima Plus.

Συγκριτικός πίνακας σε σχέση με στάνταρ τεχνικές