Φωτογραφία από τη συγκέντρωση της 17ης Μαρτίου. Από αριστερά, η Mariangela Casalucci, εκπρόσωπος Bellaciao, η Μαρίνα Σάρλι, της οργάνωσης Fair Trade, ο Mauro Μeggiolaro, διευθυντής επικοινωνίας της Banca Etica Ιταλίας, η Teresa Corvino, Bellaciao και ο Χριστόφορος Κάσδαγλης, συντονιστής της συζήτησης.

“Να φέρουμε τη Banca Etica στην Ελλάδα”

Όταν πριν από ενάμισι χρόνο, τον Ιούλιο του 2007, εντοπίσαμε την ύπαρξη της Banca Etica (Ηθική Τράπεζα ή Τράπεζα Ήθους) στην Ιταλία και αποφασίζαμε να κάνουμε το πρώτο ρεπορτάζ στην Ελλάδα γι’ αυτό το θέμα στο Ποντίκι Global, η έκπληξή μας ήταν μεγάλη. Όσο και η αντίφαση: μπορεί η ηθική και μια τράπεζα να πάνε μαζί;

Φυσικά ήμασταν εξοικειωμένοι με ανάλογες μικρές προσπάθειες σε χώρες του τρίτου κόσμου, όπου μικροτράπεζες δίνοντας μικροπιστώσεις άλλαζαν τα δεδομένα σε υποβαθμισμένες περιοχές στην Ινδία, στο Πακιστάν και αλλού. Αλλά μια τράπεζα με αρχές, αλλά και με 18 υποκαταστήματα σε μια ώριμη καπιταλιστική αγορά όπως η ιταλική ήταν άλλο πράγμα.

Μια τράπεζα που δεν χρηματοδοτεί την κατανάλωση αλλά την εκλογίκευσή της. Που συντάσσει στο τέλος κάθε χρονιάς ισολογισμό περιβάλλοντος και ηθικό ισολογισμό. Που ευνοεί τη δημοκρατία στις επιχειρήσεις, αλλά την έχει κατακτήσει και στο εσωτερικό της. Που νοιάζεται για το περιθώριο και για την αποπεριθωριοποίησή του. Που επανεπενδύει τα κέρδη της προς όφελος μιας κοινωνίας αλληλεγγύης. Όλ’ αυτά καταγράφηκαν σε ένα άρθρο της Τερέζας Κορβίνο στο Ποντίκι Global No8 12 / 7/2007, που μπορείτε να το διαβάστε ΕΔΩ.

Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα η λέξη “ηθική” είναι αρκετά παρεξηγημένη. Για θυμηθείτε και τον Αυλωνίτη στην ταινία «Η Ωραία των Αθηνών» με το “Τάξις και ηθική”. Στην Ελλάδα μια τέτοια τράπεζα, αν ποτέ γινόταν, θα μπορούσε να λέγεται Τράπεζα Αλληλεγγύης ή Εναλλακτική Τράπεζα. Ίσως πάλι να έπρεπε να κρατήσει τον ιδρυτικό της τίτλο. Όπως και να λέγεται, πάντως, είναι σίγουρο ότι μπορεί να ανοίξει δρόμους και να υποδείξει ένα άλλο μοντέλο επιχειρηματικής ανάπτυξης με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Όχι τόσο και μόνο της ίδιας, όσο των πελατών της…

Το παράδειγμα έγινε ακόμα πιο χαρακτηριστικό όταν ένα χρόνο αργότερα, τον περασμένο Ιανουάριο, είχαμε την ευκαιρία να σκύψουμε πάνω σ’ αυτό το ιδιαίτερο φαινόμενο και να διαπιστώσουμε ότι:

* H Banca Etica όχι μόνο δεν ταλαιπωρήθηκε από την κρίση, όπως οι «ανήθικες» ομόλογές της σε όλο τον κόσμο, αλλά γνώρισε εξαιτίας της κρίσης νέα άνθηση. Ήταν άλλωστε λογικό. Δεν επενδύει σε τοξικά ομόλογα και η λογική της είναι στον αντίποδα της λογικής που οδήγησε τη διεθνή οικονομία στο σημερινό αδιέξοδο.

* Το παράδειγμά της εξαπλώνεται μάλλον γρήγορα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Ισπανία, Ολλανδία. Μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία ηθικών τραπεζών είναι ήδη γεγονός.

Όλ’ αυτά αποτυπώθηκαν σε δεύτερο άρθρο, στο Ποντίκι Global Νο 82, 11/12/2009, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Το επόμενο ερώτημα ήταν προφανές. Γιατί όχι και στην Ελλάδα. Τη σκυτάλη αυτή τη φορά πήρε το Belaciao, μια διεθνής οργάνωση αριστερών Ιταλών που δραστηριοποιείται και στην Ελλάδα, που ήρθε σε επαφή με την τράπεζα και οργάνωσε μια ανοιχτή συζήτηση στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2009. Η συζήτηση αυτή πρωτοαναγγέλθηκε με ένα άρθρο στον ΑΝΤΙΛΟΓΟ του περιοδικού 4ΤΡΟΧΟΙ, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Η συνάντηση είχε πολύ μεγάλη επιτυχία, χάρη και στο μεγάλο ενδιαφέρον που έδειξε ο αθηναϊκός Τύπος. Άρθρα για την εκδήλωση δημοσιεύθηκαν στις εφημερίδες «Η Καθημερινή» (18/3/2009), «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (22/3/2009), «Έθνος της Κυριακής» (22/3/2009), «Η Αυγή» (20/3/2009), «Αυγή της Κυριακής» (22/3/2009), «Εποχή» (22/3/2009), ενώ μεγάλο ενδιαφέρον έδειξαν και αρκετά blogs όπως τα, Greek Insight, Pinguinakos.blogspot.com, Αttana’s Blog, IT’ S ALL GREEK TO ME.

Δήλωση του Μάουρο Μετζιολάρο (Banca Etica)

Στην εκδήλωση έγινε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση σε σχέση με τη φιλοσοφία και τις προοπτικές της Banca Etica. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση στο www.blogal.gr του βασικού ομιλητή, Μάουρο Μετζιολάρο, σύμβουλου διοίκησης και διευθυντή επικοινωνίας της τράπεζας, μετά την επιστροφή του στην Ιταλία:

“H συγκέντρωση με ενθουσίασε, ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Δεν περίμενα τόσο πολύ κόσμο , τόση ζωντανή συμμετοχή  στη συζήτηση.  Ξανάζησα τον παλμό των πρώτων χρόνων της Banca etica, όταν γεμίζαμε τις αίθουσες κινηματογράφων και τις πανεπιστημιακές αίθουσες. Υπήρχε τόσο σφρίγος, τέτοια δυναμική, τόσες προσδοκίες. Ευτυχώς βέβαια που οι προσδοκίες γίνανε μια πετυχημένη πραγματικότητα! Και η ανταπόκριση των μέσων ενημέρωσης με ξάφνιασε. Ήξερα ότι το θέμα είναι σχετικά άγνωστο στην Ελλάδα και δεν περίμενα τόσο μεγάλο ενδιαφέρον.

Όλη αυτή η ανταπόκριση  τόσο από το κοινό, όσο και από τα μέσα, νομίζω πώς δείχνει την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός υπευθύνου, διαφανούς, ηθικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.  Η οικονομική , οικολογική και πολιτισμική κρίση προβληματίζει, θέτει σε αμφισβήτηση το υπάρχον μοντέλο ανάπτυξης. Άτομα και συλλογικότητες αναζητούν νέες εναλλακτικές μορφές συνύπαρξης και δράσης για μια θετική έξοδο απ’ αυτήν. Η Banca etica, που δεν είναι απλά μια άλλη «καλή» τράπεζα , αλλά μια άλλη αντίληψη για την κοινωνία που θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και το περιβάλλον, φαίνεται πως είναι μια εμπειρία που εμπνέει.

Νομίζω ότι και στην Ελλάδα το έδαφος είναι γόνιμο για να προχωρήσει μια αντίστοιχη προσπάθεια, υπάρχει το σωστό περιβάλλον: σωματεία τραπεζικών υπαλλήλων, η ομάδα Bellaciao, το εναλλακτικό αλληλέγγυο εμπόριο, ομάδες δημοσιογράφων και ενεργοί πολίτες. Είναι τα ίδια συστατικά που οδήγησαν στη δημιουργία της Banca Etica στην Ιταλία. Από πλευράς μας θα έχετε κάθε στήριξη, αλλά δε θέλουμε και δεν μπορούμε να υποκαταστήσουμε τα κινήματα και τους τοπικούς φορείς. Είναι μια εμπειρία που πρέπει να ξεκινήσει από τα «κάτω», εμείς δε μεταλαμπαδεύουμε δεν δημιουργούμε «αποικίες». Είναι μια όμορφη πορεία που θα χαράξετε εσείς, κι εμείς απλά θα σας συνοδέψουμε με μεγάλη μας χαρά. Η δημιουργία ενός μπλογκ είναι σίγουρα ένα πρώτο θετικό βήμα σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Ταιριάζει άλλωστε στις «ελαφριές» μη γραφειοκρατικές δομές (internet, mailing-list, news letter ) που επιλέγει και η Banca etica.

Καλή επιτυχία και ευχαριστώ για τη θερμή σας υποδοχή”.

Δήλωση της Mariangela Casalucci (Bellaciao Ελλάδας)

Ανάλογη ήταν και η ικανοποίηση της Mariangela Casalucci, εκπροσώπου του ελληνικού τμήματος του Bellaciao (Collettivo Bellaciao) σε δική της δήλωση στο www.blogal.gr:

“Τα καταφέραμε! Μήνες τώρα το σκεφτόμασταν, αναρωτιόμασταν γιατί εδώ δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο της Banca Etica, αναρωτιόμασταν τι θα μπορούσαμε να κάνουμε για να το συζητήσουμε όλοι μαζί και ίσως, γιατί όχι, να δώσουμε μια ευκαιρία για να ξεκινήσει κάτι.

Και ξεκίνησε: Την Τρίτη 17 Μαρτίου, με τον Mauro Meggiolaro της Banca Etica.  Αντιληφθήκαμε αμέσως ότι το θέμα παρουσίαζε μεγάλο ενδιαφέρον εδώ στην Αθήνα. Ένα σωρό τηλεφωνήματα, μεγάλη ανταπόκριση από τα μέσα ενημέρωσης.

Έτσι καταλάβαμε! Δεν κάναμε εξαγωγή μιας εναλλακτικής ιδέας, συμβάλαμε απλά  στο να στηθεί  ένας χώρος,  όπου ανάγκες που ήδη υπήρχαν στις συνειδήσεις  μπόρεσαν να πάρουν  μορφή, να γίνουν ιδέες, να αντιπαρατεθούν, να συζητηθούν. Στη συνέχεια ίσως πάρουν ακόμη πιο συγκεκριμένη μορφή. Για να είμαστε ειλικρινείς ούτε μπορούσαμε, ούτε περιμέναμε περισσότερα!

Ωραία λοιπόν, η ομάδα Bellaciao δεν έχει παρά να ευχηθεί μια σύντομη αλλά παραγωγική κυοφορία της Ηθικής Τράπεζας Ελλάδας, τα γεννητούρια της οποίας ελπίζουμε να γιορτάσουμε σύντομα όλοι μαζί !!!

Ευχόμαστε αυτό το blog να γίνει ένας τόπος που θα στεγάσει το όνειρο, θα συμβάλει στο να συναντηθούν ευαισθησίες ομάδων, συλλόγων, συνδικαλιστικών οργανώσεων, αντρών και γυναικών που θα πιστέψουν σ’ αυτό  και θα θελήσουν να δουλέψουν για να το κάνουν πράξη”.

Τι κάνουμε τώρα;

Τώρα όλοι ρωτάνε αν μπορεί να γίνει κάτι ανάλογο και στην Ελλάδα. Ήδη ο Μάκης Μπαλαούρας, εκπρόσωπος του Δ.Σ. του Συλλόγου Υπάλλήλων της Τραπέζης Ελλάδος, που ήταν συνδιοργανωτές της εκδήλωσης, εξέφρασε το ενδιαφέρον του συλλόγου του για το παράδειγμα της Banca Etica. Επίσης σημαντική ήταν και η τοποθέτηση της Μαρίνας Σάρλι, εκπροσώπου της οργάνωσης Fair Trade στην Ελλάδα, η οποία δραστηριοποιείται στον εναλλακτικό τομέα της οικονομίας πουλώντας προϊόντα από τον τρίτο κόσμο που συλλέγονται και διανέμονται από μικροκαλλιεργητές βάση δίκαιων διεθνών συμφωνιών.

Ο δρόμος, λοιπόν, είναι ανοιχτός. Ένας από τους σκοπούς του www.blogal.gr/bancaetica, είναι να αποτελέσει σημείο συνάντησης, αλληλοενημέρωσης και συντονισμού όσων θα ενδιαφέρονταν για την ανάπτυξη μιας πρωτοβουλίας για την ίδρυση μιας ελληνικής Banca Etica.

Η δημιουργία μιας εναλλακτικής τράπεζας στην Ελλάδα, δεν μπορεί παρά να είναι συλλογική προσπάθεια. Απευθυνόμαστε σε άτομα, φορείς, συλλογικότητες. Επικοινωνείστε μαζί μας, γράψτε τη γνώμη σας, πείτε μας τις απόψεις σας, στέλνοντας ένα mail στη διεύθυνση ithikitrapeza@gmail.com

Χριστόφορος Κάσδαγλης